Аныяк-өскенни өг-бүле тударынга белеткээри

⚡Аныяк-өскенни өг-бүле тударынга белеткээри

Өг-бүле тудары – чуртталганың нарын шылгалдаларының бирээзи. Ону канчаар эртери аныяк кижиниң үзел-бодалдарындан, тура-соруундан, мөзү- шынарындан база үениң агымындан хамааржыр. Өг-бүле тударын чиик бодаар, тоомча чок көөр хөөннер амгы аныяктарда бар. Чижээ, өгленген соонда ада-иезинге азырадырын уламчылаары. Боттары тускайлаң чурттаар изиг күзел илеретпези. Бергелер ажып эртер тура-соруун көргүспези. Бот-боттарын билишпээнде, аажы-чаңынга таарышпаанда өг-бүлезин быжыглаарын кыспазы, чамдыкта чарлыры. Оларны чавырылдырып, аныяк өг-бүлениң албан эртер эге чада бергедээшкиннери-дир деп тайылбырлап болур.

Куда соонда өгленген аныяктарның эки-багын дошкуну-биле шылгаар өг-бүле чуртталгазы эгелээр. Ол дээрге каастанып алгаш ужуражып, танцылап-ойнап маңнаары эвес-ле болгай. Чижээ, өг-бүле болган чаа байдалын медереп, аңаа чаңчыгары, өг-бүле ээлери болган хүлээлгелерин күүседири аныяктарга нарын шенелде чергезинге чедер. Өг-бүлениң хүннүң-не – чем белеткээр, аяк-сава, идик-хеп чуур, бажың ишти эмгелээр ажылын кылыры. Төрүттүнген ажы-төлдүң чымыжы дээш өске-даа сагыш човаашкыннар немежирге, аажы-чаңның чайыры адырлып, чес-холазы көстү бээр. Чуртталганың шылгалдазы деп чүве ол дур. Амыдыралдың эскерилгелери-биле алырга, бо шылгалданы аныяктарның эртери аңгы-аңгы. Чамдык аныяктар аажы-чаңын билчип, бот-боттарынга (ашаанга, кадайынга) дүрген чаңчыгарын кызып, бот-бодун дыңнажып, хүндүлеп, эп-найыралдыг чурттап эгелей бээрлер. Өгленген аныяктарның аразында мерген угаанныглар база хөй. Олар эжиниң четпестерин, аажы-чаңының хирелиин билзе-даа, дораан-на эдип чазай бербес, чемелевес, ада-иезинче сөс дажып маңнавас.
Чамдыкта оларның бирээзи өг-бүлеге «хааннаар» сагыштыг, шупту мээң күзел-сагыжым-биле болзун дээр, бирээзин «бодунуң майыы-биле эде быжып», кижизидип эгелээр. Бо таварылгада чүгле ийи кижи бот-бодунга тааржып чадап турар эвес, харын ийи аңгы кижизидилгениң, ийи төрел бөлүк үскүлежип, аас-дыл, чогуш-содаа үнүп, өг-бүле буурап-даа болур. Өг-бүлени мындыг байдалга чедирбейн барып болурунуң аргалары хөй деп психология эртеми санап, эге чадазында элээн каш дүрүмнерни сагыырын сүмелеп турар.